Hoe beeld en verhaal kinderen helpen omgaan met dood en verlies
Deze lezing gaat over hoe prentenboeken kinderen ondersteunen bij het omgaan met dood, verlies en gemis. Niet door uitleg te geven of oplossingen aan te reiken, maar door ruimte te maken voor wat er is.
Prentenboeken spreken twee talen tegelijk: beeld en woord. Beelden laten voelen wat niet gezegd hoeft te worden.
Woorden geven houvast aan wat beelden oproepen. In rouw zijn beide onmisbaar.
Aan de hand van onder andere Verdriet (Michael Rosen (tekst), Quentin Blake (illustraties) ), Altijd dichtbij (Mark Janssen (tekst en illustraties), Vogel is dood (Tiny Fisscher (tekst) en Herma Starreveld (illustraties)), De eend, de dood en de tulp (Wolf Erlbruch) en Jij en de Dood (Elisabeth Helland Larsen (tekst) en Marine Schneider (illustraties)) wordt onderzocht hoe de dood en verlies worden verbeeld en wat kinderen daarvan kunnen leren.
Soms voel ik me verdrietig zonder te weten waarom. Dan is verdriet net een wolk die voorbijkomt en me bedekt.
— Uit: Verdriet, Michael Rosen (2004)
Prentenboeken creëren afstand én nabijheid tegelijk. Het verdriet is van het personage,
niet van het kind zelf, maar het voelt herkenbaar. Die tussenruimte maakt het mogelijk
om te kijken zonder overweldigd te raken.
Prentenboeken brengen verdriet dichtbij, zonder te ontregelen: het is van het personage, maar herkenbaar voor het kind.
Wat leren kinderen over de dood en rouw?
De dood en rouw laten zich niet vangen in stappen, maar in momenten:
een lege stoel,
een verjaardag zonder iemand,
een herinnering die plotseling opduikt.
In de lezing wordt het rouwtakenmodel van William Worden als denkkader gebruikt:
1. Begrijpen dat iemand echt dood is
2. Emoties mogen voelen
3. Leren leven zonder de ander
4. De overledene een plek geven en verdergaan
Prentenboeken tonen deze processen in beelden en scènes, niet in uitleg.
Soms is één afbeelding genoeg om te zeggen wat nog geen woorden heeft.
En precies daar begint het gesprek.
De lezing bevat uitgebreide voorbeelden van prentenboeken,
ingedeeld naar thema’s:
– afscheid en dood
– rouw in beeld en stilte
– verschillende reacties op verlies
– herinnering en verder leven
Voor wie is deze lezing?
Deze lezing is geschikt voor:
- Ouders, grootouders en verzorgers
- Leerkrachten
- Bibliothecarissen en leesconsulenten
- Kindercoaches en rouwbegeleiders
- Professionals in zorg, onderwijs en uitvaartwereld
Iedereen die met kinderen leeft of werkt en hen wil ondersteunen bij verlies.
Wat nemen deelnemers mee?
Inzicht in de kracht van prentenboeken over de dood
Handvatten om boeken bewust te kiezen
Vertrouwen om het gesprek over dood en verlies aan te gaan
Het besef dat de dood en rouw bij het leven horen.
